Cổ kính Bổ Đà

10/09/2021 12:52

Nằm ở phía bắc chân núi Phượng Hoàng thuộc xã Tiên Lát, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang, dãy núi Bổ Đà có cảnh quan thiên nhiên kỳ thú, gắn với nhiều di tích, truyền tích về tín ngưỡng đạo Phật, trong đó nổi bật là chùa Bổ Đà.

Chùa Bổ Đà - di tích lịch sử, văn hóa tiêu biểu của tỉnh Bắc Giang, được xây dựng từ thời nhà Lý, trùng tu, mở mang vào thời Lê Trung Hưng và các giai đoạn sau này. Chùa thờ Tam giáo đồng nguyên gồm Phật giáo, Đạo giáo, Nho giáo, phối thờ tượng Thạch Linh Thần Tướng và Trúc Lâm Tam Tổ.

Căn cứ vào dấu vết vật chất và thư tịch cổ ở khu di tích chùa Bổ Đà cho thấy công trình tôn giáo này được xây dựng và phát triển mạnh vào thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVIII) và thời Nguyễn (thế kỷ XIX). Đầu thế kỷ XVIII, niên hiệu Bảo Thái (1720 - 1729), trụ trì chùa Bổ Đà là Phạm Kim Hưng đã tiến hành trùng tu, mở mang khu di tích và phát triển nơi đây trở thành một Trung tâm Phật giáo lớn theo Thiền phái Lâm Tế.

 Một góc chùa Bổ Đà.

Vãn cảnh chùa Bổ Đà, khách tham quan được hoà mình vào thiên nhiên thơ mộng, huyền bí, có thể nghiên cứu, tìm hiểu những giá trị lịch sử, kiến trúc, mỹ thuật, tôn giáo qua hệ thống các tài liệu, tượng Phật, câu đối, đại tự, sách kinh Phật, các bộ hương án, đồ thờ… có giá trị lịch sử, văn hoá hiếm thấy ở những ngôi chùa khác.

Chùa Bổ Đà có kiến trúc khác biệt so với các ngôi chùa truyền thống vùng Bắc Bộ, đó là lối kiến trúc ‘‘nội thông ngoại bế”, được bao bọc bởi hệ thống rặng tre xanh tốt, hệ thống tường trình đất như một chiến lũy bảo vệ vững chắc, tạo vẻ u tịch, linh thiêng… Các mảng chạm khắc tinh xảo tại các hạng mục kiến trúc của di tích với nhiều đề tài phong phú như: hoa văn vân mây, vân xoắn, hoa cúc, hình lá lật, linh thú, đề tài tứ linh, tứ quý…

Di tích chùa Bổ Đà còn lưu giữ gần 2.000 mộc bản khắc kinh Phật cổ, những ván kinh Phật khắc trên gỗ thị trải qua gần ba thế kỷ, đến nay vẫn còn khá nguyên vẹn cả về số lượng và hình thức.

Theo các tài liệu nghiên cứu, bộ kinh Phật được khắc vào năm 1740, đời vua Lê Cảnh Hưng, bằng chữ Hán chữ Nôm và chữ Phạn. Các ván kinh trong kho mộc bản tại chùa Bổ Đà dài khoảng 45cm, rộng 22cm và dày 2,5cm hoặc dài 60 cm rộng 25cm nhưng cũng có cả những ván kinh khổ rất lớn 150x30x2,5. Trải qua gần 300 năm bộ kinh hiện nay vẫn còn khá nguyên vẹn.

Trên những tấm kinh, các nghệ nhân điêu khắc xưa còn trang trí thêm nhiều đường nét hình khối, họa tiết tinh xảo, trong đó có các hình khắc Đức Phật Tổ Như Lai, Quan Thế Âm Bồ Tát, các vị La Hán…phản ánh tư tưởng, triết lý sâu xa của đạo Phật. 

 Khu vườn tháp chùa Bổ Đà.

Đặc biệt, chùa Bổ Đà có một vườn tháp cổ, với gần 100 ngôi tháp. Các ngôi tháp này có chứa xá lị, tro cốt của hơn 1.200 nhà sư tu hành. Vườn tháp chùa Bổ Đà được đánh giá là đẹp và lớn nhất Việt Nam và cũng là vườn tháp cổ lớn nhất trong các cổ tự Việt Nam.

Nổi bật trong không gian văn hoá chùa Bổ Đà là vườn tháp cổ được xây dựng trong khoảng 300 năm, kể từ khi vị sư tổ có tên tục là Phạm Kim Hưng viên tịch. Vườn tháp nằm trên diện tích 8.000 m2, với gần 100 ngôi tháp chứa xá lị, tro cốt của hơn 1.200 nhà sư tu hành.

Mỗi ngôi tháp lưu giữ xá lị, tro cốt của 4 - 26 vị tăng, được đánh giá là vườn tháp cổ đẹp và lớn nhất trong các cổ tự ở Việt Nam. Các ngôi tháp xây dựng chủ yếu bằng đá và gạch chỉ, mạch được chít bằng vôi trộn mật mía và bột giấy bản rất bền và mịn. Nhà chùa còn dùng đá núi, gạch chỉ và đất thó xây một bức tường đất rào bao quanh vườn tháp, giúp khu vườn luôn giữ được vẻ thanh tịch, ở nơi yên nghỉ của các bậc tiền nhân.

Với những nét độc đáo về kiến trúc cùng bề dày lịch sử và văn hóa, chùa Bổ Đà đã được công nhận là Di tích lịch sử - kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia đặc biệt.Hàng năm, lễ hội chùa Bổ Đà tổ chức từ ngày 15 - 18/2 âm lịch, thu hút hàng chục nghìn người dân ở các địa phương trong tỉnh và du khách trong, ngoài nước tham dự.

Bạn đang đọc bài viết "Cổ kính Bổ Đà" tại chuyên mục Đời sống.

Mọi thông tin chia sẻ, phản hồi xin gửi về hòm thư (baosuckhoe365@gmail.com) hoặc số Hotline (0934343637).